Kişilik bozuklukları; kişinin kalıplaşmış, yaygın, katı düşünce tarzı ve tutumlarının yaşadığı, kültürün beklentilerinden büyük ölçüde sapan, süregiden içsel yaşantı ve davranış örüntüsüdür. Kişilik bozukluğu olan birinde bu katı düşünce ve davranışlar sebebiyle işlevsellik bozulmaya ve sıkıntılar ortaya çıkmaya başlar. Kişiler iş, aile, arkadaş ortamlarındaki ilişkilerinde yıkıcı etkilere yol açabilir. Genellikle ergenlik ya da genç yetişkinlik dönemlerinde ortaya çıkar.
Kişilik bozukluğu olan kişinin zorluk yaşadığı alanlar;
- Kişinin kendisini, başkasını ve olayları yorumlama biçimi
- Duygusal tepkilerin sıklığı yoğunluğu, değişkenliği, uygunluğu
- Diğer insanlarla ilişkiler
- Dürtüleri kontrol etme
Kişilik bozukluklarının çeşitleri:
- Paranoid Kişilik Bozukluğu: Sürekli bir kuşku içinde yaşayan ve diğerlerine karşı güvensizlik yaşayan kişilerdir.
- Şizoid Kişilik Bozukluğu: Genellikle yalnız vakit geçirmeyi seven, insanlardan ve kalabalıktan uzak duran kişilerdir.
- Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Alışılagelenin dışında davranan, farklı bakış açıları ve batıl inançları olan kişilerdir.
- Antisosyal Kişilik Bozukluğu: Başkalarının haklarını, toplumun kurallarını, yasaları, kendi ve başkalarının güvenliğini umursamayan kişilerdir.
- Histerik Kişilik Bozukluğu: Sürekli duygusal bir görünüm sergileyen bu kişiler aşırı duygusal, dramatik, ilgi odağı olmak, başkalarını etkilemek için belirgin tavırları var olan kişilerdir.
- Narsistik Kişilik Bozukluğu: Kendini diğerlerinden üstün gören, devamlı beğenilmek isteyen ve empati yapmakta zorlanan kişilerdir.
- Sınırda (Borderline) Kişilik Bozukluğu: İlişkilerinde karşısındakini aşırı büyütme ve yerin dibine sokma arasında gidip gelen, tutarsız ve çoğunlukla öfkeli kişilerdir.
- Kaçıngan (Çekingen) Kişilik Bozukluğu: Başkaları tarafından utandırılma ve yargılanma kaygıları nedeniyle sosyal ortamlardan, sosyal deneyimlerden uzak duran kişilerdir.
- Bağımlı Kişilik Bozukluğu: Bir kişi ya da bir güvenceye ihtiyaç duyan, boyun eğici ve yapışkan davranışlar sergileyen, ayrılma korkusuna sahip kişilerdir.
- Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu: Mükemmelliyetçilik düşüncesiyle hata yapmaktan korkan, kontrol ve düzen takıntısıyla karakterize kişilerdir.
Kişilik bozukluğu aslında herkeste farklı seviyelerde var olabilir. Burada önemli olan belirtilerin ne kadar yoğun olduğu ve hayatınızı ne kadar etkilediğidir.
