Boyun eğicilik şeması; bazı kişilerin kendi istek ve gereksinimlerini ifade etmesi olumsuz duygularını dile getirmemesi çevresindeki kişilerin taleplerine ayak uydurması ve çevresindeki kişileri memnun etmeyi önceliklendirmesi olarak tanımlanmaktadır. Bu şemaya sahip kişiler kendi hayatları ile ilgili karar vermekte zorlandığı gibi genelde başkalarının kararları doğrultusunda yaşamayı tercih edebilmektedirler.

Bu şema aşağılanırım sevilmem kabul görmem dışlanırım bana küserler beni daha çok incitirler vb. endişeler ile sınırlarını çizmekte zorlanmak kendi düşüncelerini/duygularını ifade etmekten kaçınmak ve genelde insanların taleplerini önceliklendirmek (teslim modu) olarak kendini göstermektedir. Genelde bu şekilde göründüğünü söylememizin nedeni bazen bunun tam tersi olarak da kendini göstermektedir. Kişi bazen bu şema ile baş etmekte zorlandığı için “Artık kimseye boyun eğmem (savaş modu)” mantığı ile pasif agresif bir öfke sergilerken isyankar bir tavırda da hareket edebilir. Bu durumda “Bende boyun eğicilik şeması asla olamaz!” diye düşünmemek ve asla dediğimiz yerleri de sorgulamak oldukça önemlidir.

Boyun eğicilik şeması kişilerin ilişkilerde sınırlarını belirlemesini zorlaştırırken kişinin özgüvenini oldukça olumsuz etkilemektedir. İnsanlara karşı güçsüz ve hep kontrol edilmek ister gibi görülmesine yol açar. Bu kişiler farkında olmadan kendilerinden daha otoriter ve onları yönetecek partnerler seçmeye meyilli olurlar. Sıkıntılarını/duygularını/düşüncelerini ifade etmekten kaçtığı için hep içine atan tarafta olabilirler. Bu durum eni sonu kişinin ilişkilerinden tatminsizlik duyması ile sonuçlanır ve baş etmekte zorlanmaya yol açmaktadır.

Peki savaş modundayken durum nasıldır? O zaman da kişiler birinin otoritesi altına girmeyi şiddetle reddettiğinden bu durum da muhakkak ilişkilerini olumsuz etkileyecektir. Bu kişiler bir anda ondan destek bekleyen arkadaşına/patronuna/eşine öfke duyabilir ve bu öfkeyi onun taleplerine asla karşılık vermeyerek ifade etmeye çalışabilir. Nitekim bu durum da kişinin hayat akışında işlev bozan bir konumda yer alacaktır.

Boyun eğicilik şemasının kökenine baktığımızda bu şemanın kişinin çocukluk döneminde bakım verenleri tarafından ihtiyaçlarının önemsenmemesi taleplerinin ve gereksinimlerinin görülmemesi veya duygularını ifade ettiği anlarda cezalandırılması ya da yargılaması ile bağlantılı görülmektedir. Böylece bu kişiler ebeveynlerinin onayını almak adına bir süre sonra bu davranışları yapmayı bırakır ve kendi isteklerini ikinci plana atarak bu durumla baş etmeye çalışır. Çocukluk döneminde belki işe yaramış olan bu baş etme yolu maalesef ki kişi bir yetişkin olduğunda ayağına dolanacaktır.

Siz de boyun eğicilik şeması ile baş etmeye çalışıyorsanız ve bu durumun hayatınızın işlevini etkilediğine inanıyorsanız konu ile ilişkili kitaplardan destek alabilir fakat hala zorluk yaşıyorsanız “şema terapi” eğitimi olan bir uzman ile görüşebilir ve bu şemanın üstesinden gelmenin sağlıklı yanlarını keşfedebilirsiniz.