|
Bağımlılık karmaşık ve çok boyutlu bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Bağımlılık geliştirici özelliği olan uyaranlara tekrarlı maruz kalma sonucunda bağımlılık gelişmektedir. Tekrarlı kullanım sonucu beynin ödül mekanizması aktive olur ve bu sistem bireye zevk, ödül ve motivasyon sağlayan dopamin salınımıyla ilişkilidir. Madde bağımlılığında önemli olan noktalar şu şekildedir: - Tolerans gelişimi: Tekrarlı kullanım sonucu madde etkisinin zamanla azalması ve bireyin maddeden istenen etkiyi elde etmesi amacıyla madde alınımını artırması.
- Yoksunluk sendromu: Madde alımının azalması veya kesilmesi sonucunda kullanılan maddeye özgü yoksunluk belirtilerinin yaşanması.
- Madde kullanımının amaçlanandan daha uzun süre ve daha fazla miktarda olması.
- Başarısız bırakma girişimlerinin varlığı.
- Maddeyi temin etme, maddeyi kullanma, maddenin oluşturduğu etkileri deneyimleme ve bu etkilerin sonlanmasını sağlama gibi madde ile ilgili etkinliklere ayrılan zamanın çok olması.
- Sosyal, mesleki ve/veya akademik alanlarda sorumluluklarının yerine getirilememesi sonucunda işlevselliğin bozulması.
- Birçok alanda yaşanan işlevsellik kaybına rağmen madde kullanımını sürdürme.
Bağımlılıkta unutulmaması gereken önemli nokta, bağımlılığın bir kısır döngü olmasıdır. Birey, maddeye büyük bir merak duymakla beraber aynı zamanda maddenin ortaya çıkaracağı etkilerden de korkabilmektedir. Ancak merakın korkuya baskın geldiği durumlarda kişi “bir kereden bir şey olmaz” düşüncesiyle tek sefer kullanmanın zararsız olacağına inanır ve tekrarının olmayacağını düşünür. Bu düşünce ise madde kullanımını başlatan düşüncedir. Bağımlılık döngüsü kendine özgü bilişsel özellikler barındıran çeşitli aşamalardan oluşmaktadır:
|
