|
DikkatEksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) kişinin potansiyelini açığa çıkarmasınızorlaştıran, akademik başarısını/dikkat süresini azaltan ve dolayısıyla sosyalilişkilerini de olumsuz etkileme potansiyeline sahip bir patolojidir. Tedaviedilmediği durumlarda kişinin yetişkinlik dönemlerinde bağımlılık geliştirme,sosyal ilişkileri sürdürmede zorlanma, özgüven problemleri,kazalara/yaralanmaya maruz kalma, eşlik eden psikiyatrik bozukluklarla baş etmeveya akran ilişkilerinde sorunlar yaşama gibi risklerle karşılaşma oranıartmaktadır. Bu nedenle tedavi süreci kişinin hayatının işlevselliğiniarttırmak adına oldukça önemlidir. Peki tedavisinin planlanması sürecinde nelerönemli yer almaktadır.
Tedavisürecinde kullanılan yöntemler nelerdir? Nelere dikkat edilmelidir? - Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda erken tanı oldukça önemlidir. Tedavi içinaltın dönem olarak bilinen dönem okul öncesi veya okulun ilk yıllarıdır. Erkenyaşta tanı konulup tedavi sürecine başladığı durumlarda iyileşme oranı oldukçayüksektir. (Not: Elbette bu durum ilerleyen yaşlarda konulan tanıların aslaiyileşme göstermediği anlamına gelmemektedir. Erken tanı durumlarında yalnızcasüreç daha hızlı ilerlemekte ve semptomların azalma oranının daha fazla olduğubilinmektedir.)
- Beyindeki kimyasal dengesizliklerden kaynaklanan nöropsikolojik bir bozukluk olan DEHB’iniyileşme sürecinin en önemli basamağı ilaç tedavisidir. Yapılan birçok bilimselaraştırma göstermektedir ki beyindeki dopamin ve nöropinefrin gibinöroadrenalinlerin salınımı ve miktarı DEHB ile ilişkilidir. Bu enzimlerinmiktarlarının dengelenebilmesi adına psikiyatrist eşliğinde reçete edilmesi vetakibinin yapılması oldukça önemlidir.
- Ebeveyn desteği özellikle çocukluk döneminde görülen DEHB için oldukça önemlidir.Ebeveynin eleştirel/suçlayıcı/uyarıcı şekilde davranmayıp bunun geçici vetedavi edilebilir bir süreç olduğunu bilmesi önemlidir. Bu süreç iyileşmebaşlayana kadar sabır gerektiren bir süreçtir.
- Ebeveynlerin bu süreçte DEHB’nu ciddiye alması önemlidir. Rakibi ciddiye alıp iyileşmeüzerine çaba sarf etmek sürecin en önemli parçalarındandır.
- Çocuklara baş etme sürecinde destek olmaya çalışırken nasihat odaklı olmamak çokönemlidir. DEHB olan bir çocuk için nasihat dinlemek hem zor hem de kaygıvericidir. Çoğu zaman bu çocuklar bilişsel bir sorunları olmadığı için neyapması gerektiğini halihazırda biliyor fakat yalnızca davranışlarını kontroledemiyorlardır. Ebeveynleri tarafından sürekli yapması gerekenlerin söylenmesionları yalnızca daha kusurlu, suçlu ve kaygılı hissettirecektir.
- Bol bol spor ve aktiviteye yönlendirin. Hiperaktivite ihtiyacının sağlıklıalternatiflere yönlendirmesi kişinin hem psikolojik gelişimi ve özgüveni hem dedikkatini yönlendirmeyi öğrenebilmesi adına oldukça önemlidir.
- DEHB multidisipliner anlamda ele alınması gereken bir bozukluktur. Bu nedenle okulile iş birliği içinde olmak ve süreç/patoloji hakkında eğitimcilerin bilgisahibi olduğundan emin olmak tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır. Çocuğunokulda zorlandığı kısımlarda bunun yetersizlik/başarısızlık ileilişkilendirilmeden destekleneceğinden emin olunan eğitmenler ile süreciilerletmek ve sınıf içinde öğrenme ortamını DEHB’li öğrenciye uygun halegetirmek adına okul ile iş birliği içinde olmak gerekmetedir.
- DEHB’in en zorlayıcı olduğu zamanlar yaşamsal dengenin sağlanamadığı anladır. Düzeniuyku, sağlıklı beslenme, egzersiz, iyilik halini destekleyici aktivitelereyönelme (Örneğin sanat aktiviteleri) ve stres yönetimini destekleyiciçalışmalar yapma (Öğrneğin yoga ve meditasyon) gibi yaşam tarzı değişiklikleribeyinde salgılanan enzimleri dengeleyeceği için doğal birer iyileştiricidir.DEHB yaşayan kişilerin dengeli yaşam sürmesi bu açıdan oldukça önemlidir.
- DEHB tanısı almış birçok kişi yaşadığı zorlanma veya etiketlenmelerden dolayı birçokpsikolojik belirti ile de baş etmek zorunda kalmaktadır. Stres yönetimindezorlanma, karamsarlık, düşük benlik saygısı, kaygı bozuklukları, depresyon veyasosyal ilişkilerde zorlanmalar bunlardan başlıcasıdır. Bu gibi belirtileringörüldüğü durumlarda kişinin psikoterapi alması öz düzenleme becerilerinigeliştirme, problem çözme becerilerini arttırma ve dürtüsel davranışlarınıalternatif yollara yönlendirmeyi öğrenme adına çok kıymetlidir.
|
