|
Travma beklenmeyen bir olaya kişinin sınırlarını zorlayan bir şekilde maruz kalması ve bu olayı hayatını veya güvenliğini tehlike altına almasıdır. Travmalar insan eliyle (taciz tecavüz işkence vb.) veya doğa yoluyla (doğal afet vb) olması gerekmektedir. Son dönemlerde ülkemizde yaşanan Kahramanmaraş depreminin kişiler için bu düzeyde etkileyici olmasının en temel sebebi doğa yoluyla ortaya çıkarken binaların sağlamlığı gibi insan eliyle kontrol edilebilecek alanların yetersizliğinin bir araya gelmesidir.
Travmaya karşı gösterilmesi en normal tepkiler “savaş ya da kaç” tepkileridir. Travma sonrasında zihnin tehlikeye karşı gösterdiği savunma (savaş) veya uzaklaş (kaç) tepkileri zihnimizin bizi korumak için gösterdiği baş etme yollarıdır. TSSB olduğu durumlarda kişinin savaş ya da kaç tepkileri görülmemeye ve işlevsellik zarar görmeye başlamıştır.
Travma Sonrası Stres Bozukluğunun bazı belirtileri şu şekildedir; - İstenmeyen Hatıralar: Travmayı yeniden yaşatan isteğe bağlı olmadan çıkan hatıralardır ve günlük işlevselliğe zarar verir.
- Kaçınma: Yaşanan olayı hatırlatan durumlardan kaçınmak ilgili ortamdan uzaklaşmak isteğidir. Örneğin travma asansörde gerçekleşmişse asansöre binmekte zorluk yaşama gibi.
- Olumsuz Düşünce ve Ruh Hali: Kendisi veya başkaları ile ilgili olumsuz düşünceler ilgi kaybı duygusal hissizlik gibi duygudurumda bozulmalardır. İlişkilerini olumsuz etkileyebilmektedir.
- Aşırı Uyarılmışlık Hali: Uyumakta zorlanma aşırı gergin olma ve tetikte olma diken üstünde bir şekilde travmatik olayın tekrar yaşanacağını düşünme kolayca irkilme tehlikeye karşı tetikte olma halidir.
Travma yaşayan kişilerin yakınları ne yapabilir? Travmalar çoğu zaman travma mağdurunun çevresindeki kişileri de etkilemektedir. Bu sebeple yukarıda bahsedilen uykusuzluk olumsuz ruh hali gibi belirtilerin kişinin yakınlarında da görülmesi muhtemeledir. Dolayısıyla travmayı yaşanan kişiye destek olmak veya kendindeki belirtileri fark etmek adına travma hakkında bilgi sahibi olmak kıymetli olacaktır.
Şunu bilmek gerekir ki kişinin anormal olaya yani travmaya göstermiş olduğu her tepki normaldir. Eğer bu süreçte mağdur bu olaylardan bahsetmek isterse öğüt vermeden veya “Şükret sen hayattasın iyisin” demeden yönlendirmesiz bir şekilde dinlemek iyileştirici olacaktır. Travma yaşayan bir kişinin ilk etapta tek ihtiyacı onay görmek anlaşıldığını bilmek desteğe ihtiyacı olduğunda ulaşabileceği birinin olduğuna güven duymaktır.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu nasıl önlenir? Travmatik olay sonrası öfke korku kaygı depresyon suçluluk gibi semptomların görülmesi normaldir. Bu süreçte travmanın etkilerinin 1 ayı geçtiği taktirde psikolojik ve psikiyatrik destek almak düşünce ve inançları fark etmek açısından destekleyici olacaktır. Travma sonrası stres bozukluğunun psikoterapiyle tedavisinde travma odaklı bilişsel-davranışçı terapi yaklaşımlarının ve EMDR yönteminin özellikle etkin oldukları saptanmıştır. |
