|
Duygusal ihmal, ebeveynlerin duygusal anlamda çocuklarına yetemediklerinde ortaya çıkabilen durumdur. Duygusal olarak ihmal edilen kişilerde anlam verilemeyen boşluk hissi, yalnızlık, toplum içinde anlık gelen güvensizlik hissi, huzursuzluk, hissizlik, heyecansızlık, hayattan zevk alamama gibi belirtiler görülebilmektedir.
Bu doğrultuda duygusal ihmali anlamak adına aşağıda ihmale sebep olan 12 ebeveyn stili verilmiştir.
1. NARSİST EBEVEYN: - Narsist kişiler ebeveyn olduğu zaman çocuklarından kusursuzu talep ederler ya da en azından kendilerini utandıracak şeyler yapmamalarını beklerler.
- Sağlıklı ebeveynler oyunda başarısız olan çocuklarından çok az rahatsız olurken narsist ebeveynler bu başarısızlık sonucunda aşağılanmış hisseder ve aşırı öfkelenir.
- Narsist ebeveynler çocuklarının kendilerinden ayrı bireyler olduğunun farkında değildir.
- Çocukların ihtiyaçları ebeveynlerin ihtiyaçlarına göre tanımlanır ve kendi ihtiyaçlarını ifade etmeye çalışan çocuklar bencil ve düşüncesiz olmakla suçlanır.
- Narsist ebeveynlerde eksik olan şey çocuklarının hissettikleri şeyi hayal etme ve onu önemseme yeteneğidir.
2. OTORİTER EBEVEYN: - Kural odaklı, cezalandırıcı, sert ve katı taleplerde bulunan ebeveynlerdir.
- Otoriter ebeveynler çocuklarından çok şey bekler ama beklentilerini çocuklara açıklamazlar
- Kurallara itaat edilmediğinde sert önlemler alırlar
- Çocukları ile problemi tartışmak yerine ceza vermeyi veya dövmeyi tercih ederler
- Kendi çocuklarının bireysel ihtiyaçlarını dikkate almadan zihinlerinde var olan şablona göre ebeveynlik yaparlar
- Yapılması istenen şeyi, çocuğun hemen yerine getirmesini bekler.
3. İZİN VERİCİ EBEVEYN: - Otoriter ebeveynin tam zıttıdır.
- Çocuklarının mutlu olmasını sınırlardan öne koyarlar
- Çocukları tarafından genellikle mükemmel ebeveynler olarak tanımlanır.
- Ebeveyn yeterince geri bildirim verici olmadığı için çocuk iyi/kötü yanlarını kendi başına keşfetmek zorunda kalır.
- İzin verici ebeveyn çocuklarının yaşamak ve dürtülerini yönetmek için kurallara ihtiyaç duymadığı yanılgısına sahiptir.
4. YASLI EBEVEYN (BOŞANMIŞ YA DA SEVDİĞİ BİRİNİ KAYBETMİŞ): - Yaslı ebeveynle büyüyen kişiler dünyada kendilerine bir yer açsa bile mutlu hissetmeyebilirler.
- Bu kişiler kendilerini dökülmemiş bir havuz dolusu gözyaşı ile seyreltilmiş düşük oktanlı yakıtla yarıya kadar boşaltılmış dolu bir depo gibi hissederler.
5. BAĞIMLI EBEVEYN: - Ebeveynlerin alkol, sigara, internet, alışveriş vb. bağımlılıkları ile aşırı ilgili olması sonucu çocuğunu duygusal olarak ihmal edecek düzeyde bağlı olmasıdır.
- Bağımlı ebeveyne sahip kişiler hem duygusal olarak ihmal edilmiş hem de ebeveynlerinin sorumsuz davranışlarından ötürü travmatize olmuşlardır.
- Bağımlı ebeveynlerin hatası çift kişilikli olmalarıdır. Çocuk bu kişiliklerden hangisinin ne zaman çıkacağını önceden kestiremez.
- Ebeveynler kendi bağımlılıklarına daldığı zaman çocuklarının duygularını fark edemeyebilir ya da onlara gerçekte oldukları kişi gibi davranamayabilirler.
- Bağımlı ebeveyn ile büyümüş çocukların bu belirsizlik ile yaşaması sebebiyle yetişkinlikte kaygı bozukluğu yaşama ya da bağımlılık geliştire riskleri daha yüksektir.
6. DEPRESİF EBEVEYNLER: - Depresif ebeveyn ile büyüyen çocuklar ebeveynlerinin bu hallerinden kendilerini suçlu görebilmektedir.
- Bunun yanı sıra ebeveynlerini üzmemek için çok fazla çaba sarf edebilir.
- Depresif ebeveyn, kendi duygusal gereksinimlerini çözümleyemediği için zaman zaman ortadan kaybolmak isteyebilir. Bu da çocuğun fiziksel olarak da ihmal edilmiş hissetmesi ile sonuçlanmaktadır.
7. İŞKOLİK EBEVEYN: - İşkolik kişiler, toplum tarafından olumlu bir şekilde değerlendirilse de bir ebeveyn oldukları zaman olumsuz bazı sonuçları olabilmektedir.
- İşkolik ebeveynler uzun saatler çalıştığı ve evde olduğu zaman diliminde de akıllarında işleri olduğu için çocuklarının duygu ve düşüncelerine odaklanmakta zorlanırlar.
- İşkolik bir ebeveyn ile büyüyen çocuk kendisini ebeveynin işinden daha önemsiz hisseder.
- Bu tür ebeveynler çocuklarının başarılarında da yanında olmakta zorlandığı için çocuklar kendi başarılarının önemsiz olduğu algısına kapılabilmektedirler. Bu da düşük öz güven ve öz değer algısı ile yetişmelerine yol açabilmektedir.
- İhmal edildiğini ve önemsiz olduğunu hissetmesi sebebiyle okuldan kaçma, madde/alkol kullanımı gibi riskli davranışlara yönelimin daha fazla olduğu görülmektedir.
8. ÖNCELİK VERMESİ GEREKEN ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİR AİLE ÜYESİ OLAN EBEVEYN: - Ebeveynlerin evdeki özel gereksinimli çocuk ile ilgilenmek zorunda olması ebeveynin suçu olmadığı gibi ihmal edilen çocuğun olumsuz etkilenmesi ile sonuçlanabilmektedir.
- Çocuk ebeveynin halihazırda zor olan hayatını daha da zorlaştırmamak için sürekli olarak davranışlarını kontrol etme çabasına girebilmektedir.
9. MÜKEMMELİYETÇİ EBEVEYN: - Mükemmeliyetçi ebeveyn çocuklarının “en iyi” olmasını isteyen ebeveynlerdir.
- Bu ebeveynler, çocuklarının notlarının 95 olmasından dahi rahatsızlık duyup 100 almasını talep eden ebeveynlerdir.
- Mükemmeliyetçi ebeveyn ihmalkar ve ihmalkar olmayan ebeveyn olarak ikiye ayrılabilir. İhmalkar olmayan mükemmeliyetçi ebeveynler çocuklarını istekleri doğrultusunda desteklerler ama ihmalkar olan mükemmeliyetçi ebeveynler çocuklarına kendi istekleri konusunda baskı uygularlar.
- Bu ebeveynler genellikle kendi başaramadıkları şeyleri çocuklarına yaptırmak istedikleri için baskı uygulayıcı olabilmektedirler.
10. SOSYOPAT EBEVEYN: - Sosyopat ebeveynleri diğerlerinden ayıran en temel özellik eylemlerinin ardından suçluluk hissetmemeleridir.
- Bu tip ebeveynler empati yapmakta oldukça güçlük çekerler.
- Sosyopat ebeveynler genelde çocuklarını kontrol etme isteğiyle dolu olurlar ve çocuğa kontrol edildiği sürece sevildiği mesajını verirler.
11. ÇOCUĞU EBEVEYNLEŞTİREN EBEVEYN: - Bazı ebeveynler çocuğu çocuk gibi değil de ebeveyn olarak değerlendirirler.
- Evlatlarının çocuk olarak kalmasına ya da çocuksu hareketler yapmasına izin vermez ve ona “Büyü artık.” gibi mesajlar verirler.
- Bu tip ailelerde büyümüş çocuklar etrafındaki kişilere erkenden bakım vermek zorunda hissedebilirler.
12. İYİ NİYETLİ FAKAT İHMALKAR EBEVEYN: - Ebeveynlerin çok sevecen ve iyi bakım verici olduğu zamanlarda da duygusal ihmal görülebilir.
- Çocuğu sevmek ve onunla uyum içinde olmak birbirinden farklı kavramlardır. Çocuğu yalnızca sevme, yaptığı yanlışları göz ardı etmesi ile sonuçlandığı için çocuk geri bildirim alamıyor ve gelişimi geride kalabiliyor.
- Çocuk ile uyum içinde olmak için onun duygularını anlamak ve takip etmek önemli bir rol oynuyor.
Bahsedilen ebeveynlik stillerine maruz kalarak büyüyen kişilerin yetişkinlikte duygusal ihmalin etkilerini yaşadığını biliyoruz. Fakat bu duruma değinmemizin sebebinin ebeveynlere öfke duymak değil kendimizi keşfetmek olduğunu ifade etmemiz gerekir. Ebeveynlerimizden kalan bazı etkileri onlara öfkelenerek değil, içimizdeki sağlıklı yetişkini keşfederek iyileştirmenin mümkün olduğunu belirtmemizin önemli olduğunu düşünmekteyiz. Bu süreçte duygusal ihmali etkisini kendi geçmişinde de gözlemleyen ve bu süreçte içindeki sağlıklı yetişkinin sesini keşfetmek isteyen kişilerin kendi psikolojik danışmanlık sürecinden geçmesi önerilmektedir. |
